GAMA Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Tunçata, İnşaat Dünyası Dergisi Özel Haber’e konuk oldu.

62 yılda toplam bedeli 22 milyar USD olan 300 büyük projeye imza attı

Yurt dışında iş yapan ilk Türk taahhüt firması olan GAMA dünya çapında büyük projelerin yapımına devam ediyor. Son olarak Ortadoğu’nun en verimli santralini başarıyla tamamladıklarını belirten GAMA Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Tunçata, İnşaat Dünyası’na özel açıklamalar yaptı.

GAMA Holding’in faaliyet gösterdiği sektörler ve bu sektörlerde ulaştığı büyüklüğü genel hatlarıyla özetler misiniz?

Bu soruyu tam olarak cevaplayabilmek için GAMA’nın tarihinden kısaca bahsetmek uygun olur. GAMA 1959 yılında İTÜ mezunu genç mühendisler, Uğurhan Tunçata, Erol Üçer, Yüksel Erimtan ile Samsunlu iş adamı Raif Mumcu tarafından bir inşaat taahhüt firması olarak kuruldu. Çeşitli inşaat ve altyapı işleri yaparak çalışmaya başlayan GAMA, 1965-70 yılları arasında Mersin Termik Santrali’nin yapım işlerini Amerikan Babcock Wilcox firması ile birlikte üstlenerek enerji santrali ve endüstriyel taahhüt işleri alanına adım atmış oldu. Bu projeyle GAMA, o güne kadar Türkiye’de bu sektörde iş yapan yabancı firmalara karşı rekabet edebilen ilk Türk firması oldu. Daha sonraki yıllarda GAMA, enerji santralleri ve endüstriyel tesislerin yapımı sektöründe uzmanlaşarak ve büyüyerek çalışmaya devam etti. GAMA’nın uzmanlaştığı sektörler kısaca; termik, hidroelektrik, doğalgaz ve rüzgâr enerji santralleri, rafineriler, petrokimya ve kimya tesisleri, demir-çelik ve metalurji tesisleri, doğalgaz işleme ve LNG tesisleri, çimento fabrikaları, altyapı ve metro projeleri olarak özetlenebilir.

GAMA’nın kurucu ortakları bu sektörlerdeki potansiyeli fark etmiş ve 1970’te firma bünyesinde çalışan ve eğitilen mühendislerden bir kısmını, büyük bir özveri ve ileri görüşlülük göstererek, firmaya ortak yapmışlardır. Bu sayede kadrolar gençleşmiş ve şirketin devamlılığı sağlanmıştır. Yine bu sayede GAMA belirtilen sektörlerde çok büyük gelişmeler sağlamış, yetiştirdiği çok sayıda kalifiye personel ile bu konuda sürekli atılımlar yapmış, yurt dışına açılma yeteneğine kavuşmuş ve yurt dışında iş yapan ilk Türk taahhüt firması olmuştur. Yetiştirilen çok sayıda kalifiye personel yıllar içinde sektördeki diğer kuruluşlara dağılmış, GAMA adeta bir okul gibi görev yapmıştır. Şunu da önemle belirtmek istiyorum ki, GAMA’nın bugünkü büyüklüğe ulaşmasında çok büyük pay sahibi olan, sektörün duayenlerinden Erol Özman ve Ergil Ersü de GAMA’ya ortak olan bu kadroların içinde yer aldılar.

Riga 420 MW Kombine Çevrim Güç Santrali

Geçen 62 yılda GAMA, çok sayıda büyük projeyi başarı ile tamamlamıştır. Bunlar arasında toplamda 28.000 MW kapasitede 48 elektrik santrali, 25 milyon ton/yıl kapasitede 8 adet rafineri, 8 milyon ton/yıl kapasiteli 12 adet çimento fabrikası ve 17 milyon ton/yıl kapasiteli 5 adet demir-çelik tesisi inşaatı bulunuyor. Tamamlananlar içinde özelliği itibarıyla öne çıkan projeler; Türkiye’nin ilk yap-işlet-devret projesi olan 672 MW gücündeki Birecik Hidroelektrik Santrali, Türkiye’nin ilk metrosu olan Ankara Metrosu, Türkiye’nin ilk su altı geçiş projesi olan Marmaray İstanbul Boğazı Demiryolu Geçişi, ilk denizaltı boru hattı İstanbul Boğazı Geçişi, Türkiye’nin ilk anahtar teslim Mobil Sahra Hastanesi projesi, Türkiye’de ilk Çayırhan Termik Santrali’ne kurulan Baca Gazı Arıtma Tesisi, dünyanın en büyük şirketlerinden olan Rus Gazprom firmasının Moskova’daki 38 katlı Genel Merkez Binası, Türkiye’nin ilk yüksek kalorili ithal kömür santrali olan 1320 MW gücündeki İskenderun Sugözü Elektrik Santrali, GAMA’nın aynı zamanda yatırımcısı olduğu İrlanda Cumhuriyeti’nin ilk yap-işlet santrali olan 400 MW Tynagh Kombine Çevrim Doğalgaz Elektrik Santrali’dir.

GAMA’nın üstlendiği yurt dışı projelerinde toplam 125.000 Türk işçisi istihdam edilmiştir. GAMA, sektörde oluşturduğu birçok alt şirketi, tek çatı altında toplamak için 2002 yılında GAMA Holding’i kurdu. Halen faaliyetler 4 alt firma bünyesinde sürdürülüyor. Enerji taahhütleri GAMA Güç Sistemleri A.Ş., endüstriyel taahhütler GAMA Endüstri A.Ş., enerji ve su yatırımları GAMA Enerji A.Ş., birtakım ticari faaliyetler de GAMA Ticaret A.Ş. tarafından yürütülüyor. GAMA Holding’in yeni faaliyet alanı ise Türkiye’de sağlık yatırımlarıdır.

NATPET Polipropilen Tesisi

Türkiye’nin yanı sıra inşaat sektöründe bugüne dek kaç ülkede proje ürettiniz? GAMA, ağırlıklı olarak hangi ülkelerde var?

GAMA 1975’ten itibaren yurt dışına açılmasıyla uluslararası bir marka haline geldi. Avrupa, Güney Doğu Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika, Rusya ve BDT ülkelerine yayılan faaliyetleriyle büyüyerek bir dünya markası oldu. Farklı coğrafi
koşullardaki deneyimleri sayesinde dünyada her yerde iş yapabilme kabiliyetini geliştirdi. Batıda İrlanda’dan, doğuda
Rusya’nın Sakhalin Adası’na kadar uzanan coğrafyada imalat projeleri hariç 20 farklı ülkede, 170’i Türkiye’de olmak üzere 300 kadar büyük ölçekli proje tamamladı.

Tamamlanan çok farklı iki coğrafyadaki projelerden birisi, hava ısısının -50 derecelere düştüğü Kuzey Kutbu bölgesindeki YAMAL LNG tesisidir; diğeri ise hava ısısının +54 derecelere çıktığı Bahreyn’deki en büyük ve bu bölgedeki
en verimli güç santrali olan ALBA Doğal Gaz Kombine Çevrim Santrali projesidir. GAMA, Türkiye’den sonra ağırlıklı olarak en çok Rusya, Suudi Arabistan ve İrlanda Cumhuriyeti’nde iş yaptı. Şu an devam eden 6 projemiz Türkiye, Cezayir, Tunus, Irak ve Libya’da yer alıyor.

Sares Rüzgar Enerji Santrali

2020 yılı sizin açınızdan nasıl geçti? Pandemi süreci yurt dışındaki ve yurt içindeki projelerinize nasıl yansıdı?

2020 yılında dünya önemli bir döneme şahitlik etti. Biz de çoğu kurum gibi pandemiden etkilendik. Ancak 62 yıllık tecrübemiz farklı coğrafyalarda karşımıza çıkan değişik ve riskli koşulların üstesinden gelmekte bize yardımcı oluyor.
Önlem olarak, öncelikle çalışma şeklimizi değiştirdik, merkez ofisimizde uzaktan çalışma modelini çok hızlı bir şekilde
uygulamaya koyduk. Çalışanlarımızın sağlığını tehlikeye atmamak için devam eden bazı taahhüt projelerimize ara verdik ve bazı projelerimizi yavaşlattık. Şu an gereken bütün önlemlerin pandemi koşullarına uygun şekilde alınmasıyla projelerimize devam ediyoruz.

Şu an devam eden ve yakın zamanda devreye girecek projelerinizi de konuşmak isteriz. Taahhüt ve yap-işlet-devret projeleriyle ilgili gündeminiz nasıl ilerliyor?

GAMA’nın devam eden ve toplam bedeli 2 milyar USD olan 4 güç santrali ve 2 şehir hastanesi projesi var. Irak’ta 200 MW Hartha Termal Güç İstasyonu Rehabilitasyonu-Ünite 1, Cezayir’de 750 MW Boufarik Basit Çevrim Elektrik Santrali ve Tunus’ta 450 MW Rades C Kombine Çevrim Güç Santrali projelerinin 2021 içinde tamamlanması hedefleniyor. Libya’daki 4×350 MW Al Khalij Termik Santrali projemiz ise Şubat 2011’de Libya’da başlayan iç savaş sonrası, 3. kez mücbir sebep nedeniyle durduruldu. İşveren talebi doğrultusunda işe devam etmek için görüşmelerimiz sürüyor. GAMA özelleştirme kapsamında Yap-İşletDevret modeli ile yapılan enerji projelerinin baştan beri içinde oldu ve bugün 1100
MW kurulu güce sahip GAMA Enerji ile enerji piyasasında aktif rol üstleniyor.

GAMA’nın enerji yatırımları, doğalgaz
çevrim santralleri, rüzgâr santralleri ve hidroelektrik santrallerinden oluşmakta olup, enerji piyasası içinde ticaret faaliyetleri de sürdürmektedir. 2011’de ihale edilmeye başlanan ve Kamu-Özelİşbirliği (KÖİ) modeliyle hayata geçirilen
şehir hastaneleri projeleri kapsamında Türkerler Holding ile ortak yürüttüğümüz İzmir Bayraklı ve Kocaeli Entegre Sağlık
Kampüsü projeleri var. Devam eden projelerin yanı sıra bu dönemde yine enerji santralleri, endüstriyel tesisler ve TPAO’nun Karadeniz gaz havzası projesi gibi büyük altyapı projelerini yakından takip ediyoruz. Şu an iş geliştirme
ekiplerimizin takip ettiği işlerin büyüklüğü 10 milyar USD’a yakın.

Yemen LNG Tesisi

GAMA Holding, yurt dışında bugüne dek toplamda ne kadarlık bir proje bedeline imza attı? Proje ürettiğiniz ülkelerin/bölgelerin arasına eklemeyi hedeflediğiniz yeni pazarlar olacak mı?

GAMA Holding olarak bugüne kadar 22 milyar USD’lık proje bedeline imza attık. Dünya Bankası’nın Haziran 2020 tarihli
raporunda, özellikle Çin kaynaklı talep toparlanmasının emtia ve enerji talebi üzerindeki olumlu etkisi vurgulanıyor. Bu paralelde, enerji ve emtia ihracatçısı ülkelerin, GAMA’nın hedef pazarlarında önemli yer tutması, enerji santralleri ve endüstriyel tesislerin taahhüt işleri açısından olumlu beklenti oluşturuyor. Covid- 19 salgınına karşın uzmanlığımız
olan enerji santralleri ve endüstriyel tesis taahhütü konusunda halen dünyada tatminkâr bir pazar olduğunu görüyoruz.
Bu hedef pazarlarda; Orta Doğu, Rusya, Ukrayna ve diğer Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri, Afrika, Avrupa, Güney
Amerika, Uzak Doğu ve Türkiye bulunuyor. Bu pazarlar haricinde de farklı şirketlerle işbirliklerine ve tecrübelerimizi kullanarak yeni coğraflara her zaman açığız.

İzmir Şehir Hastanesi

21 yıldır Engineering News-Record (ENR)’un en büyük uluslararası müteahhit firmaları listesinde yer alıyorsunuz. GAMA’nın uzun yıllara dayanan bu başarısının temelinde neler var?

GAMA’nın 21 yıldır ENR listesinde yer alması bizim için gurur verici. Bu başarının temelinde uluslararası yönetim anlayışıyla gelişim ve değişim odaklı olmak, yerli ve yabancı firmalarla köklü işbirlikleri ve ortak girişimlerde bulunabilmek, dünyanın farklı kültürel, sosyal ve coğrafi şartlarında iş yapabilme kabiliyetini geliştirmek, nitelikli iş gücüne sahip olmak, belli konularda ihtisaslaşmak, müşteriyi ön plana koymak ve kaliteden ödün vermeden iş yapabilmek var. Bununla birlikte, aldığımız işleri zamanında ve işveren ve ortaklarımızla herhangi bir ciddi anlaşmazlığa düşmeden bitiriyor olmamız başarımızın temel taşlarından birisidir. GAMA, uzmanlaştığı konularda modern proje yönetim tekniklerini içeren özgün prosedürler ve yazılımlar geliştirmiştir ve bunları etkin olarak uygulamaktadır. Tüm
çalışmalarında toplam kalite yönetimi, etik değerlere bağlılık ve işçi sağlığı ve iş güvenliği ilkelerinden kesinlikle taviz
vermemektedir. Risk ve uyum yönetimini etkin olarak uygulamaktadır. Bu yönü ile GAMA, işbirliği yaptığı büyük uluslararası firmaların saygısını kazanarak iş hacmini genişletmiştir. Bugün GAMA, özellikle enerji santrallerinin anahtar teslim yapımı alanında dünyanın aranan lider firmalarından biri olabilmiştir.

Önümüzdeki dönemde Türk inşaat sektörünü nasıl bir sürecin beklediğini öngörüyorsunuz?

Covid-19 koşulları nedeniyle ortaya çıkan istihdam problemi için ülkelerin kısa vadede çözüm olarak altyapı yatırımlarına öncelik vereceğini düşünüyoruz. Bununla birlikte bazı yeni yatırımların yerini, halihazırda operasyonda olan
tesislerin verim artışı sağlanmasına yönelik rehabilitasyon ve renovasyon projelerine bırakması da söz konusu olabilir. Yapım ihalesi süreçleri pandemi nedeniyle ertelenen bazı projelerin tekrar ve hızlı şekilde gündeme gelmesini bekliyoruz. Türk müteahhitlik firmaları bugüne kadar dünyanın dört bir yanında çok yüksek değerli projeler üstlendi ve
başarıları ile Türkiye’nin yüzünü ağartan sektörlerden biri haline geldi. Türk müteahhitlik firmaları girişimcilikleri, hızlı adaptasyon ve hareket kabiliyetleri sayesinde dünyadaki siyasi ve ekonomik dalgalanmalara karşı performans göstermeye devam etti. Pandemi ve pandeminin küresel etkilerine rağmen projeler yavaşlasa bile sürdürüldü. 2021
yılında Türk müteahhitlik firmaları olarak dünyanın pek çok farklı bölgesinde, büyük projeler üstlenmeye devam edeceğimizi düşünüyorum.

Yamal LNG Tesisi, Rusya Federasyonu

GAMA Holding özellikle yurt dışındaki faaliyetleriyle ilgili bundan sonrası için neler hedefliyor?

Her ne kadar birçok sektörde Covid-19 öncesi seviyelere ulaşmak zaman alacaksa da ekonomik toparlanmanın 2021’den başlayarak kademeli olarak hız kazanacağına inanıyorum. Özellikle de istihdamı arttıracak büyük
altyapı projelerinin ülkelerin öncelikli gündemlerinde yer alacağını ve bizim için yeni iş fırsatları doğuracağını
düşünüyorum. 2021 yılına pozitif baktığımı söyleyebilirim. Bu çerçevede GAMA olarak yakın gelecekteki yurt dışı
hedefimiz hâlihazırda aktif olduğumuz ve uzmanlaştığımız sektörlerde devam etmek. Yeni taahhüt projeleri almayı,
enerji ve su alanındaki yatırım fırsatlarını değerlendirmeyi ve stratejik işbirlikleri yapmayı hedefliyoruz. GAMA, başta
ülkemizin ve tüm paydaşlarımızın menfaatleri doğrultusunda, en verimli şekilde çalışarak üretime, ticarete, hizmete, istihdama ve ihracata destek olmaya devam edecektir.

İnşaat Dünyası, Mayıs 2021